Altın Orta

Bu sabah üniversite sınavında görevliydim. Sınavdan erken çıkan bir öğrencinin soru kitapçığını karıştırdım. özellikle Türkçe soruları hoşuma gitti. Ezberden uzak kitap okuyan,düşünen, analiz eden gençlerin hepsinin yapacağı türden sorulardı. Sorulardan birinde Aristoteles'in Altın orta felsefesini sormuştu. Çok hoşuma gitti gelince İnternet araştırıp okudum. Ama sürekli bir Altın Oran diyesim geliyor yine de. Unutmamak için de buraya almaya karar verdim. Benim aşırılaşmaya yatkın bir iklimim var belki de ondan bu altın orta konusunu epe bir didiklemiş olmam.




"Altın orta, Aristoteles’in erdem anlayışının özetidir. Ona göre erdem, ortada olandır. Erdemli eylem, her zaman pratik bilgelik sahibi olan bir kişinin seçeceği türden bir araçtır.

Ona göre her insanın her eyleminin muhakkak bir amacı vardır. Herkes bu amacı gerçekleştirmek için donatılmıştır. Örneğin insanın dünyasında belli noktalarda acıdan kaçınmak ve kendini hazza yöneltmek vardır. Bu bağlamda, ona göre aşırılıkların karşısında yer almak gereklidir. Yani acıdan kaçınmak ve hazza yönelmek gibi durumlarda, orta noktada durmak en iyisidir.

Bu açıdan bakıldığında altın orta anlayışına binaen günümüz tüketim toplumu, aşırılıklardan ve eksikliklerden kaçınma, ortada bulunma konusunda Aristoteles’e kulak vermek durumunda görünmektedir.

Aristoteles’in takipçileri; erdemi, kişinin kendi karakterinde beslediği bir tür denge gibi, iyi huylar olarak düşünürler. Esas fikir, “ne çok fazla” ya da “ne çok az” yerine, “tam da olması gerektiği kadar” düşüncesinin karakterimizde ön plana çıkartılmasıdır, böylece yaptıklarımız ve bunlara olan tepkiler iki uç nokta arasına isabet edecektir: Altın orta.

Aristoteles “Nikomakhos’a Etik” eserinde altın orta için şu şekilde konuşmuştur:

“Her şeyden kaçan, korkan ve hiçbir şeye dayanamayan korkaktır. Hiçbir şeyden hiçbir şekilde korkmayan, her şeyin üzerine giden ise cüretli olur. Aynı şekilde her hazzı tadan, hiçbirinden uzak kalmayan haz düşkünü ve yabani gibi bunların hepsinden kaçan ise duygusuz olur.”

Ölçülülük, Altın Orta mıdır?

Altın Orta öğretisinin bir ölçülülük önerisi olduğuna dair yaygın bir yanlış yorum vardır.

Orta her zaman iki uç davranış arasında olduğu için, Aristoteles her şeyde ölçülülüğü savunuyormuş gibi görünür. Ne var ki orta, sırf ötesine geçen ile gerisinde kalan arasında olduğu için, bundan erdemli kişinin her zaman ölçülü hareket ettiği sonucu çıkmaz.

Örneğin bir çocuğa saldıran birini görseniz, ölçülü bir tepki açıkçası uygunsuz olur. Aristoteles’in teorisi, bu koşullarda saldırganca bir müdahaleyi herhalde destekler. Böyle bir davranış, kayıtsızlık ile intikamın şiddet uçları arasında olurdu.

Felsefede Altın Orta Örnekleri


· Cesaret erdemi, iki kötülüğün arasında durur: Yetersiz cesaret korkaklıktır; aşırı cesaret gözü karalıktır."

 

 

Bu cuma kendime felekten bir gün çaldım. Bağ bahçe, kiraz ve erik ağaçları arasında bir yarım gün geçirdim...